Tài liệu kỹ thuật
Contactor, rơ-le nhiệt và các phương pháp khởi động động cơ
Chọn contactor theo cấp sử dụng AC-3, bảng tra nhanh Siemens SIRIUS 3RT2 và Schneider TeSys Deca, cùng so sánh khởi động trực tiếp, sao – tam giác, khởi động mềm và biến tần.
Chọn contactor theo cấp sử dụng
Tiêu chuẩn IEC 60947-4-1 phân loại contactor theo loại tải (utilization category). Cùng một contactor sẽ có dòng định mức khác nhau tùy cấp:
- AC-1: tải điện trở hoặc ít cảm (sưởi, điện trở) – dòng định mức cao nhất.
- AC-3: đóng cắt động cơ lồng sóc, khởi động và dừng khi đang chạy – cấp dùng phổ biến nhất để chọn contactor động cơ.
- AC-4: chạy nhấp (jogging), đảo chiều, hãm ngược – contactor phải chọn lớn hơn nhiều.
Ngoài dòng AC-3, cần chọn đúng điện áp cuộn hút (24 V DC, 110 V AC, 230 V AC…) và số tiếp điểm phụ (NO/NC).
Bảng tra nhanh contactor ở 400 V, AC-3
| Dòng AC-3 | Công suất động cơ | Siemens SIRIUS 3RT2 | Schneider TeSys Deca |
|---|---|---|---|
| 7 A | 3 kW | 3RT2015 (cỡ S00) | – |
| 9 A | 4 kW | 3RT2016 (cỡ S00) | LC1D09 |
| 12 A | 5,5 kW | 3RT2017 (cỡ S00) | LC1D12 |
| 25 A | 11 kW | 3RT2026 (cỡ S0) | LC1D25 |
| 32 A | 15 kW | 3RT2027 (cỡ S0) | LC1D32 |
| 38 A | 18,5 kW | 3RT2028 (cỡ S0) | LC1D38 |
Dòng SIRIUS 3RT2 gồm các cỡ S00 đến S3; cỡ S0 đến 18,5 kW, cỡ S2 đến 37 kW. Công suất lớn hơn dùng dòng 3RT1 (cỡ S6 đến S12). Giá trị trong bảng chỉ để tham khảo nhanh; hãy kiểm tra mã đặt hàng và điện áp cuộn hút trong catalogue trước khi đặt hàng.
Bảo vệ quá tải động cơ
- Rơ-le nhiệt gắn trực tiếp dưới contactor (Siemens SIRIUS 3RU2, Schneider TeSys LRD): chỉnh theo dòng định mức trên nhãn động cơ.
- Aptomat bảo vệ động cơ (Siemens SIRIUS 3RV2, Schneider TeSys GV2/GV3): bảo vệ cả quá tải và ngắn mạch trong một thiết bị, gọn tủ.
- Cấp ngắt (trip class): class 10 cho khởi động thông thường; class 20 hoặc 30 cho tải quán tính lớn, khởi động lâu.
So sánh các phương pháp khởi động
| Phương pháp | Dòng khởi động | Ưu điểm | Phù hợp |
|---|---|---|---|
| Trực tiếp (DOL) | 5–8 lần dòng định mức | Đơn giản, rẻ nhất | Động cơ nhỏ, lưới đủ mạnh |
| Sao – tam giác | Khoảng 1/3 so với trực tiếp | Không cần thiết bị điện tử | Động cơ đấu tam giác ở điện áp lưới, tải nhẹ lúc khởi động |
| Khởi động mềm | Khoảng 2–4 lần dòng định mức (cài đặt được) | Khởi động và dừng êm, chống búa nước | Bơm, quạt, máy nén, băng tải |
| Biến tần | Xấp xỉ dòng định mức | Điều chỉnh tốc độ, tiết kiệm điện | Khi cần thay đổi tốc độ liên tục |
Khởi động mềm tham khảo: Siemens SIRIUS 3RW, Schneider Altistart. Với bơm, chức năng dừng mềm giúp hạn chế hiện tượng búa nước làm hỏng van và đường ống.